Tra cứu các giai đoạn, nhân vật, sự kiện và nguồn tư liệu về lịch sử Việt Nam.
687 sự kiện · Trang 1 / 35
1–700
Sử Việt
Hình thành và phát triển các trung tâm của Phù Nam
Phù Nam là tên được biết qua sử liệu Trung Hoa, thường được đặt trong khoảng thế kỷ I–VII. Năm 1 và 700 chỉ biểu diễn khoảng niên đại phổ biến. Không nên hình dung lãnh thổ và mức độ tập quyền của Phù Nam giống một quốc gia hiện đại.
Thông tin & nguồn
Người trị vì
Nhiều đời vua; chưa xác định chắc người sáng lập
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị; Kinh tế
Địa điểm
Hạ lưu Mekong; Nam Bộ và nam Campuchia
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: Óc Eo–Phù Nam; Zakharov: hình thành nhà nước ở Đông Nam Á
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
1–700
Sử Việt
Văn hóa Óc Eo hình thành và phát triển
Văn hóa Óc Eo gồm di tích cư trú, mộ táng, kiến trúc tôn giáo và hiện vật sản xuất, trao đổi. Khung thế kỷ I–VII là phân kỳ tổng quát. Đây không phải một vương triều; niên đại từng di tích có thể khác khung chung.
Thông tin & nguồn
Người trị vì
Không áp dụng cho toàn bộ nền văn hóa khảo cổ
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Văn hóa; Kinh tế; Tôn giáo
Địa điểm
Óc Eo–Ba Thê; Đồng Tháp Mười; hạ lưu Mekong
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: Vài nét về văn hóa Óc Eo
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
101–500
Sử Việt
Óc Eo phát triển thành trung tâm trao đổi đường biển
Khoảng thế kỷ II–V, Óc Eo có vai trò nổi bật trong thương mại khu vực. Hiện vật ngoại nhập và sản phẩm chế tác phản ánh mạng lưới giao lưu rộng. Năm 101–500 là quy đổi theo thế kỷ, không phải thời hạn hoạt động chính xác của một cảng duy nhất.
Thông tin & nguồn
Người trị vì
Chưa xác định theo từng giai đoạn
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Kinh tế; Giao lưu văn hóa
Địa điểm
Óc Eo và hệ thống đường thủy kết nối
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: Óc Eo trong thương mại Đông Nam Á
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
192–1300
4.2. Champa
Thánh địa Mỹ Sơn
Mỹ Sơn là quần thể đền tháp của nền văn minh Champa, phát triển liên tục chủ yếu từ thế kỷ IV đến XIII. UNESCO xác định khu thánh địa là một trung tâm tôn giáo và chính trị quan trọng của vương quốc Champa trong phần lớn lịch sử tồn tại của nó. Các đền tháp chủ yếu thờ các thần Hindu, đặc biệt là Shiva. Không nên xếp Mỹ Sơn vào Đại Việt.
Thông tin & nguồn
Vương triều
4.2. Champa
Người trị vì
Các vua Champa
Tên nước
Champa
Loại sự kiện
Tôn giáo; Chính trị; Kiến trúc; Nghệ thuật
Địa điểm
Duy Xuyên, Quảng Nam
Nguồn
UNESCO World Heritage Centre (UNESCO World Heritage Centre)
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
192
4.2. Champa
Hình thành Lâm Ấp — mốc khởi đầu truyền thống
Năm 192 thường được chọn làm mốc thành lập Champa thông qua sự hình thành Lâm Ấp. Tuy nhiên, quan hệ giữa Lâm Ấp ban đầu và các chính thể Chăm còn tranh luận; không nên coi đây là ngày thành lập chắc chắn của một vương quốc thống nhất.
Thông tin & nguồn
Vương triều
4.2. Champa
Người trị vì
Khu Liên, theo sử liệu truyền thống
Niên hiệu
—
Tên nước
Champa
Loại sự kiện
Chính trị
Địa điểm
Vùng Tượng Lâm, miền Trung
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: Báu vật Champa; Michael Vickery, Champa Revised
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
400
4.2. Champa
Hình thành trung tâm đền tháp Mỹ Sơn
UNESCO xác định Mỹ Sơn có lịch sử từ thế kỷ IV. Năm 400 chỉ là mốc đại diện gần cuối thế kỷ để đặt trên timeline, không phải năm khởi công đã được chứng minh. Trung tâm này trở thành nơi gắn kết việc thờ thần với quyền lực của các vua Chăm.
Thông tin & nguồn
Vương triều
4.2. Champa
Người trị vì
Chưa chốt cho mốc quy ước
Niên hiệu
—
Tên nước
Champa
Loại sự kiện
Văn hóa; Tôn giáo
Địa điểm
Thung lũng Mỹ Sơn, lưu vực Thu Bồn
Nguồn
UNESCO: My Son Sanctuary
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
541–547
Thời kỳ tự chủ
Chùa Trấn Quốc
Từ chùa Khai Quốc thời Tiền Lý; nhiều lần di chuyển và trùng tu. Chùa Trấn Quốc có nguồn gốc là chùa Khai Quốc, được dựng dưới thời Lý Nam Đế khoảng 541–547, ban đầu ở gần bờ sông Hồng. Đến thời Lê Trung Hưng, chùa được chuyển vào khu vực Yên Phụ và tiếp tục được trùng tu. Vì vậy cần phân biệt niên đại khởi dựng với kiến trúc hiện tồn.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
2.1. Tiền Lý
Người trị vì
Lý Nam Đế
Niên hiệu
Thiên Đức
Tên nước
Vạn Xuân
Loại sự kiện
Tôn giáo; Kiến trúc; Văn hóa
Địa điểm
Hồ Tây, Hà Nội
Nguồn
Cổng thông tin Hà Nội (Hà Nội)
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
550–650
Sử Việt
Chân Lạp mở rộng quyền lực, Phù Nam suy giảm
Sử liệu Trung Hoa ghi Chân Lạp từ quan hệ lệ thuộc đã vươn lên thôn tính Phù Nam. Khoảng 550–650 là khung nghiên cứu xấp xỉ. Diễn biến và phạm vi kiểm soát cần đối chiếu văn bia; không có căn cứ để áp một ngày sáp nhập đồng loạt cho mọi địa phương.
Thông tin & nguồn
Người trị vì
Các vua Chân Lạp; Chitrasena–Mahendravarman và Isanavarman thuộc giai đoạn chuyển tiếp
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị; Quân sự
Địa điểm
Lưu vực Mekong
Nguồn
Aspell và cộng sự: bản dịch, chú giải Tùy thư, mục Chân Lạp
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
601–650
Sử Việt
Ishanapura trở thành trung tâm lớn của Chân Lạp
Ishanapura là trung tâm quan trọng đầu thế kỷ VII, để lại quần thể kiến trúc và hệ thống công trình nước. Năm 601–650 biểu diễn nửa đầu thế kỷ VII, không phải toàn bộ thời gian tồn tại của đô thị hoặc niên đại trị vì của một vua.
Thông tin & nguồn
Người trị vì
Isanavarman I và các vua kế tiếp trong giai đoạn
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị; Tôn giáo; Văn hóa
Địa điểm
Sambor Prei Kuk, Campuchia
Nguồn
UNESCO: Sambor Prei Kuk–Ishanapura; bản dịch Tùy thư
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
658
4.2. Champa
Bia Mỹ Sơn C.96 ghi nhận danh xưng Campā
Bia C.96 mang niên đại 658 có các danh xưng liên quan đến Campā và người đứng đầu. Đây là chứng cứ văn khắc trực tiếp quan trọng để nghiên cứu Champa; không có nghĩa quốc gia chỉ bắt đầu tồn tại từ năm này.
Thông tin & nguồn
Vương triều
4.2. Champa
Người trị vì
Prakāśadharma–Vikrāntavarman
Niên hiệu
—
Tên nước
Champa
Loại sự kiện
Chính trị; Văn hóa
Địa điểm
Mỹ Sơn
Nguồn
Anton O. Zakharov: nghiên cứu lại lịch sử Champa sơ kỳ, phần bia C.96
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
701–800
Sử Việt
Vấn đề “Lục Chân Lạp” và “Thủy Chân Lạp”
Các tên Lục Chân Lạp và Thủy Chân Lạp thường được dùng để giải thích biến động thế kỷ VIII. Tuy nhiên, không nên mặc định đó là hai quốc gia có biên giới rõ ràng, hoặc đồng nhất toàn bộ Nam Bộ với một đơn vị Thủy Chân Lạp thống nhất.
Thông tin & nguồn
Người trị vì
Nhiều trung tâm và thủ lĩnh địa phương
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị; Địa lý lịch sử
Địa điểm
Các vùng lưu vực Mekong và Campuchia
Nguồn
O. W. Wolters, nghiên cứu địa lý chính trị Campuchia tiền Angkor; Nicolas Revire: Zhenla thế kỷ VII–VIII
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
802
Sử Việt
Mốc mở đầu truyền thống của thời kỳ Angkor
Năm 802 thường được lấy làm mốc mở đầu thời kỳ Angkor, gắn với Jayavarman II. Đây là mốc bối cảnh lịch sử Khmer; không có nghĩa toàn bộ Nam Bộ được đặt dưới một bộ máy quản lý đồng nhất ngay trong năm đó.
Thông tin & nguồn
Người trị vì
Jayavarman II
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị; Tôn giáo
Địa điểm
Mahendraparvata–Phnom Kulen, Campuchia
Nguồn
Hồ sơ Phnom Kulen do Campuchia đệ trình, UNESCO
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
875
4.2. Champa
Indravarman II bảo trợ Phật viện Đồng Dương
Văn bia ghi nhận hoạt động tạo lập cơ sở thờ tự năm 875 dưới Indravarman II. Đồng Dương trở thành trung tâm Phật giáo lớn, thể hiện vai trò của Phật giáo Đại thừa trong đời sống cung đình và nghệ thuật Chăm. Không dùng mốc này để khẳng định toàn bộ Champa cùng đổi tôn giáo.
Thông tin & nguồn
Vương triều
4.2. Champa
Người trị vì
Indravarman II
Niên hiệu
—
Tên nước
Champa
Loại sự kiện
Tôn giáo; Văn hóa; Chính trị
Địa điểm
Đồng Dương, vùng Indrapura
Nguồn
Griffiths và cộng sự, Văn khắc Champa tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng; Nghiên cứu Buddhism in Čampā
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
898–944
Thời kỳ tự chủ
Ngô Quyền
Ngô Quyền sinh khoảng 897–898 tại Đường Lâm, trong một gia đình hào trưởng; cha là Ngô Mân. Ông trở thành con rể và tướng của Dương Đình Nghệ, sau đó năm 937–938 đứng lên chống Kiều Công Tiễn và quân Nam Hán. Cuối năm 938, Ngô Quyền tổ chức trận địa cọc trên sông Bạch Đằng, lợi dụng thủy triều tiêu diệt đạo thủy quân do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy, chấm dứt cơ bản thời kỳ lệ thuộc phương Bắc kéo dài nhiều thế kỷ. Năm 939, ông xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa, tổ chức triều nghi và bộ máy quan lại độc lập. Ông mất ngày 18 tháng Giêng năm Giáp Thìn (944); tôi chưa quy đổi sang ngày dương lịch vì nguồn đang dùng lịch cổ. Country_Name nên để trống trong controlled vocabulary hiện tại, vì thời Ngô chưa dùng quốc hiệu “Đại Cồ Việt” hay “Đại Việt”; gán một trong hai sẽ sai niên đại.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
Ngô
Người trị vì
Ngô Quyền
Tên nước
[để trống – danh mục hiện tại không có tên nước phù hợp]
Loại sự kiện
Quân sự; Chính trị
Địa điểm
Đường Lâm; Bạch Đằng; Cổ Loa
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Đại Việt sử ký toàn thư. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
905–907
Thời kỳ tự chủ
Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ
Trong bối cảnh nhà Đường suy yếu, Khúc Thừa Dụ giành quyền kiểm soát Đại La và thiết lập chính quyền tự chủ ở Tĩnh Hải quân.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
Họ Khúc
Người trị vì
Khúc Thừa Dụ
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị
Địa điểm
Đại La
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Đại Việt sử ký toàn thư
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
907–917
Thời kỳ tự chủ
Khúc Hạo tiến hành cải cách hành chính
Khúc Hạo tiếp tục xây dựng chính quyền tự chủ, tổ chức lại đơn vị hành chính và thực hiện các cải cách về hộ tịch, thuế và lao dịch.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
Họ Khúc
Người trị vì
Khúc Hạo
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Hành chính
Địa điểm
Đại La / Tĩnh Hải quân
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
917–923
Thời kỳ tự chủ
Khúc Thừa Mỹ kế nghiệp
Khúc Thừa Mỹ kế tục Khúc Hạo. Năm 923, quân Nam Hán tiến đánh và bắt Khúc Thừa Mỹ, khiến chính quyền họ Khúc mất quyền kiểm soát.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
Họ Khúc
Người trị vì
Khúc Thừa Mỹ
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị / Quân sự
Địa điểm
Đại La
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Đại Việt sử ký toàn thư
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
930
Thời kỳ tự chủ
Nam Hán xâm lược Tĩnh Hải quân lần thứ nhất
Nhà Nam Hán đưa quân sang xâm lược, chiếm thành Đại La và đánh bại chính quyền họ Khúc.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
Họ Khúc
Người trị vì
Lưu Nghiễm / Lưu Cung
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Quân sự
Địa điểm
Đại La
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
931
Thời kỳ tự chủ
Dương Đình Nghệ đánh đuổi quân Nam Hán
Dương Đình Nghệ, một tướng của họ Khúc, tập hợp lực lượng từ Ái Châu, tiến ra Bắc, đánh bại quân Nam Hán và giành lại Đại La.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
Họ Dương
Người trị vì
Dương Đình Nghệ
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Quân sự
Địa điểm
Đại La
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Đại Việt sử ký toàn thư
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
931–937
Thời kỳ tự chủ
Dương Đình Nghệ nắm quyền
Sau chiến thắng năm 931, Dương Đình Nghệ tự xưng Tiết độ sứ và tiếp tục duy trì nền tự chủ. Ngô Quyền được giao cai quản Ái Châu và trở thành con rể của ông.
Thông tin & nguồn
Giai đoạn
Thời kỳ tự chủ
Vương triều
Họ Dương
Người trị vì
Dương Đình Nghệ
Niên hiệu
—
Loại sự kiện
Chính trị
Địa điểm
Đại La / Ái Châu
Nguồn
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
Trạng thái
Chưa đánh dấu kiểm chứng trong dữ liệu nguồn
Dữ liệu từ bảng công khai của Lazi Voyage; được lưu cùng website để tra cứu ổn định.
